ابو القاسم سلطانى
407
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
Code - 1912 موسلى ( سياه ) Curculigo orchioides Gaertn گياهى است پايا از خانواده Amaryllidaceae كه بومى مناطق گرم مركز ، جنوب هند و سيلان مىباشد به سنسكريت Talamulika , Musali ناميده شده و به هندى Kali - musli و به اردو موسلى سياه Muslisiyah ناميده مىشود . موسلى سياه در اردو به دو گياه اطلاق مىشود يكى گياه مورد بحث و ديگر Aneilema scapiflorum WT . كه به هندى نيز اين گياه Siyamusli ناميده مىشود از ريشه اين گياه در موارد يرقان ، مسموميت و از پوست ريشه در آسم استفاده مىشود كه با گياه مورد بحث از نظر خواص درمانى كاملا متفاوت مىباشند . تاريخچه : گياه از زمانهاى بسيار دور در هند مصرف درمانى دارد . در كتب نوشته شده قبل از مخزن الادويه از اين گياه نامى برده نشده است . در مخزن الادويه ذيل ماده موسلى موارد مصرف دو نوع موسلى سفيد 1 * و موسلى سياه يكسان ، ولى قدرت اثر درمانى نوع سفيد بيشتر دانسته شده است . بهطور خلاصه در طب سنتى از ريشه غدهاى شكل آن در نفخ ، هموروئيد ، تب مالاريا بهويژه در كمى اسپرم ، خروج غير ارادى اسپرم Spermaturia و ضعف نيروى جنسى استفاده مىشده و در اين مورد داروى اختصاصى دانسته شده است 2 * . با توجه به خواص و موارد مصرف درمانى ذكر شده در مخزن الادويه و كاربرد امروزى آن در هند نام علمى موسلى سياه همان است كه در فوق آمده است . مواد موثره : رزين ، تانن ، چربى ، نشاسته ، اكرالات كلسيم و به مقدار زياد موسيلاژ مىباشد . خواص درمانى : مقوى نيروى باه ، مقوى اعصاب و موثر در بيماريهاى مجارى تناسلى هر دو جنس . موارد مصرف درمانى : از ريشه در سوزاك ، لكوره ، اختلالات قاعدگى ، منوراژى ، سختى دفع ادرار ، دياره و قولنج استفاده مىشود . غده ريشه آن داروى اختصاصى ضعف نيروى جنسى و فقدان نيرو شناخته شده و معمولا همراه با ساير گياهان تقويتكننده قوه باه مانند موسلى سفيد ، شوك الفاره ، ثعلب مصرى ، تودرى سرخ ، تودرى سفيد ، شقاقل مصرى ، دارچين . . . به صورت مخلوط با شير تجويز مىشود .